اثر شلاقی از مهمترین معضلات خدمات لجستیک

اثر شلاقی چیست و با چه معضلاتی در خدمات لجستیک همراه است؟ اثر شلاقی چه تاثیری بر زنجیره تامین و لجستیک دارد؟ با ما در نوید ترابر آسیا همراه باشید تا صفر تا صد THE BULL WHIP EFFECT یا همان اثر شلاقی را بهتر و تخصصی تر بشناسید.

اثر شلاقی چیست؟

اثر شلاقی یا اثر فاستر چیست؟ در صورتی که به دلیل تنوع سفارشات در تقاضا، انحراف به وجود بیاید به این حالت اثر شلاقی می گویند. جهت حرکت این اثر در زنجیره تامین از پایین به سمت بالا است. به عبارت دیگر، از خرده فروش به عمده فروش می رسد و از عمده فروش به تولیدکننده خواهد رسید. در واقع، در قسمت پایین زنجیره تامین با سفارش های نامنظم مواجه خواهیم بود که به تدریج در جهت رو به بالا رشد می نمایند. در نهایت نیز می توان آنها را در قسمت های بالای زنجیره تامین مشاهده نمود.

با این اوصاف، تنوع سفارشات نامنظم به اختلال در پروسه زنجیره تامین منجر خواهد شد. دلیل این امر نیز دست بالا یا دست کم گرفتن تقاضای محصول توسط هر کدام از حلقه ها در زنجیره تامین است که در نهایت می تواند به نوسانات اغراق آمیزی منجر شود.

اثر شلا‌قی

دلایل و عوامل ایجاد اثر شلاقی در زنجیره تامین

چه عواملی در ایجاد اثر شلاقی در مدیریت تامین و انبارداری دخیل هستند؟ در صورتی که اطلاعات تقاضا توسط اعضای لینک های مختلف زنجیره تامین به مدت طولانی به روز رسانی نشوند و صرفا با تکیه بر همان تصورات قبلی خود از بازار و تقاضاهای پیشین کارشان را از پیش ببرند، در این صورت با اثر شلاقی مواجه خواهند شد. تقاضای محصول و شرایط تولید در طول پروسه های خاص تغییر می کنند و حتی حجم سفارشات کم و زیاد می شوند. به همین دلیل آنها باید اطلاعات خود را در دوره های زمانی مختلف به روز رسانی نمایند.

تغییر قیمت یکی دیگر از عوامل ایجادکننده اثر شلاقی می باشد. الگوهای تغییر که به دلیل تخفیف های ویژه و سایر تغییرات به وجود می آیند. در واقع، تامین کنندگان تمایل به ارائه تخفیف های ویژه در سفارشاتی دارند که با حجم بیشتری همراهند. از طرف دیگر نیز خریداران رغبت بیشتری برای خرید محصولاتی دارند که با تخفیف می باشند. این تخفیف ها تاثیر مستقیمی بر قیمت می گذارند. همچنین باعث خواهند شد تا حجم خرید بیشتر از نیاز زنجیره تامین باشد.

در صورتی که میان رابط های زنجیره تامین ارتباط کافی وجود نداشته باشد، با اثر شلاقی مواجه خواهیم شد. این امر باعث می شود تا اجرای یکنواخت فرایندهای مختلف با دشواری بیشتری همراه گردد. به عبارت دیگر، به دلیل این عدم ارتباط، هر کدام از مدیران در حلقه های مختلف درک کاملا متفاوتی از حلقه های مختلف زنجیره تامین خواهند داشت. در نتیجه، در هر کدام از حلقه های زنجیره تامین مقادیر سفارشات متفاوت خواهند بود.

از دیگر عوامل تاثیرگذار بر ایجاد اثر شلاقی می توان به پس دادن کالا بدون هزینه های اضافی (سفارش کالا و برطرف نمودن تقاضای بازار و در نهایت پس فرستادن مازاد کالا به تامین کننده) و رند کردن سفارش ها و غیره اشاره نمود.

اثر‌ شلاقی را باید جدی گرفت

راه های مقابله و رفع اثر شلاقی

از چه راه هایی برای مقابله و رفع اثر شلاقی می توان استفاده کرد؟ همانطور که گفته شد، این اثر با پیامدهای بسیاری جدی در جنبه های مختلف انواع کسب و کارها همراه می باشد. برای مثال، افزایش موجودی به مراتب افزایش هزینه های نگهداری از آن موجودی ها، ارائه خدمات ضعیف به مشتریان و غیره را به همراه خواهد داشت. به همین دلیل باید با اثر ‌شلاقی مقابله نمود. برای بهبود برقراری ارتباط بین تامین کنندگان و در نهایت کاهش نوسانات به وجود آمده به دلیل بروز این اثر‌ شلاقی، بهتر است تعداد تامین کنندگان و همچنین حلقه های موجود در زنجیره تامین را به حداقل رساند.

مدیریت موجودی بهینه، پیگیری نمودن میزان سفارشات، موجودی ها و تقاضاها با استفاده از نرم افزارهای مدیریت موجود و غیره می توانند در مقابله با این اثر به کمک شما بیایند.

به حداقل رساندن تخفیف ها، حفظ نقطه قیمت ثابت، تشویق به افزایش سفارشات براساس نیازهای مشتریان (به جای استفاده از تخفیف های انبوه) و غیره را نیز فراموش نکنید.

مثال در مورد اثر شلاقی (شلاق چرمی)

یک شلاق چرمی را تصور کنید. اکنون فرض نمایید که آن شلاق در دستتان است. در صورتی که اندکی بر روی دسته آن ضربه بزنید، چه اتفاقی خواهد افتاد؟ قطعا شدت ضربه در نزدیکی دسته اندک و در قسمت های دورتر بیشتر خواهد شد. در واقع، هر چقدر از دسته شلاق به سمت نوک آن پیش بروید، ضربه وارد شده به صورت فزاینده تری حرکت خواهد کرد. مشتریان در دسته قرار می گیرند. هر گونه تغییر در تقاضای آنها باعث ایجاد ضربه در شلاق خواهد شد. این ضربه نیز از دسته به سمت زنجیره تامین و تولید کننده حرکت خواهد کرد و شدتش بیشتر خواهد شد. در نتیجه، باید پیش بینی های لازم را برای تغییر پذیری در تقاضا را انجام دهید تا اثر این شلاق به حداقل برسد.

اثر ‌شلاقی چه تاثیری بر زنجیره تامین دارد؟

اثر شلاقی با اثرات مختلفی بر زنجیره تامین همراه است و می تواند مدیریت تامین و انبارداری را با چالش های مهمی مواجه نماید. افزایش هزینه های موجودی و کاهش سطح خدمات به مشتریان از مهمترین اثرات این پدیده بر زنجیره تامین هستند.

اثر‌ شلاقی چیست؟

راهکارهایی برای کاهش اثر شلاقی

چه راهکارهایی برای کاهش اثر شلاقی وجود دارند؟ اکنون باید بدانیم که چگونه می توان اثر ‌شلاقی را رفع کرد. یکی از مهمترین راهکارهای مقابله با اثر شلاقی بهبود فرایند پیش بینی تقاضا می باشد. برای افزایش میزان دقت در پیش بینی تقاضا و به حداقل رساندن نوسانات می توان از فناوری های پیشرفته و الگوریتم های هوشمند استفاده کرد. در واقع، بهبود فرایندهای تامین مواد اولیه و تولید آنها می تواند نوسانات موجود در زنجیره تامین را کاهش دهد.

تبادل اطلاعات موجود در رابطه با تقاضای بازار با قسمت های بالا دستی موجود در زنجیره تامین نیز از مهمترین راه های مقابله با اثر شلا‌قی‌ است. حذف نمودن مرحله های میانی موجود در زنجیره عرضه و ارتباط مستقیم با مشتری کمک می کنند تا بتوانید به الگوی درستی از رفتار و سفارشات مشتریان دست یابید.

آینده ای زنجیره تامین بدون ا‌ثر شلاقی

با شناخت دلایل و اثرات اثر شلا‌قی، قطعا کسب و کارهای مختلف به دنبال یافتن روش های بهینه برای بهبود اطلاعات ارسالی در طول زنجیره تامین خواهند بود. همچنین به ساده سازی پروسه های مدیریت زنجیره تامین اهتمام خواهند ورزید. از طرف دیگر، برای پیشگیری از هر گونه چالش های غیر قابل پیش بینی، اقدام به برنامه ریزی سناریوهای آینده خواهند کرد.

کلام آخر

در این مقاله به بررسی اثر شلاقی، عوامل ایجادکننده آن و در نهایت راهکارهای رفع آن پرداختیم. برای دریافت مشاوره تخصصی در رابطه با مدیریت زنجیره تامین، دریافت ایده برای پخش مواد غذایی (برای دریافت اطلاعات بیشتر به «پخش مویرگی مواد غذایی» و «پخش گرم چیست؟» مراجعه نمایید) با ما در نوید ترابر آسیا همراه باشید.